> جغرافياي طبيعي

 >> زمين

زمين شناسي
درزمين شناسي ايران اين منطقه بخشي از زون ايران مركزي را تشكيل ميدهد كه از نظر سنگ شناسي وچينه شناسي ازقديميترين تشكيلات مربوط به كامبرين و اينفرا كامبرين تا جديد ترين رسوبات عهد حاضر در آن وجود دارد كه سنگهاي قديمي پر كامبرين ,اينفراكامبرين و پالئوزيك گسترش زيادي داشته و حدود 40 درصد اغز رخنمونهاي سنگي را تشكيل ميدهد.
رسوبات شيلي ,ماسه سنگي,ژوراسيك و تشكيلات پالئوژن نئوژن در مجموع حدود نيمي از رخساره هاي سنگي را به وجود آورده است كه گسترش زياداين نوع رسوبات اثر نامطلوبي از نظر كيفي بر منابع آب و خاك دارد.
 از عوامل شكل گيري ساختمان زمين شناسي حوضه بهاباد ميتوان به حركات كمپرسيوني و كششي مربوط به فازهاي كوهزايي كاتانگايي,سيمرين پيشين,سيمرين پسين و فازهاي پيامد آلپين اشاره نمود. در آغاز دوران دوم نيز منطقه دستخوش يك سري
نا آراميهاي تكتونيكي شده كه باعث قرار گرفتن رسوبهاي ترياس مياني و بالايي با يك پي كنگلومرايي بر روي نهشته هاي قديمي شده است كه اين رسوبات در نتيجه جنبشهاي كوهزايي آلپين مياني و پسين,حالت چين خوردگي بخود گرفته اند.
از جمله عوارض ساختماني منطقه نيز ميتوان به گسل پشت بادام اشاره نمود كه در امتداد شمال غرب-جنوب شرق قرار دارد و در اثر فعاليت دورهاي اين گسل,توده هاي نفوذي و لكانيكي و پلوتونيكي در منطقه به وجود آمده و باعث جابجاييهاي قائم و امتدادي رسوبات منطقه مورد نظر شده است.
به طور كلي حركات گسل پشت بادام و گسلهاي فرعي وابسته به آننقش مهمي در شكل گيري ساختاري ووضعيت هيدرولوژيكي منطقه داشته و در هدايت و تغذيه محدوده اصلي سفره آب زيرزميني و تغذيه چشمه هاي كارستي نقش اساسي دارد. 
 ژئومورفولوژي
شكل كلي منطقه بهاباد بصورت هورست وگرابن مي باشد كه دو سري ارتفاعات موازي در امتداد شمالغربي-جنوبشرقي كشيده شده است وبلند ترين نقطه ارتفاعي آن در كوههاي آسفيچ ( 5/5  كيلومتري جنوب جعفرآباد ومرز مشترك بااستان كرمان) با ارتفاع 3069 مترو پست ترين نقطه آن با ارتفاع 1045 متردر محل خروجي رودخانه شور مي باشد.
ز نظر فرسايشي سنگهاي بخش جنوب ,جنوب غربي وغرب منطقه بيشتري در برابر فرسايش وهوازدگي داشته بهمين جهت ارتفاعات بلندي را بوجودآورده است كه محل اصلي تغذيه سفره آب زيرزميني منطقه مي باشد .
در مقابل ارتفاعات شرقي وشمالغربي بدليل ماهيت ليتو لوژي ومقابل كم دربرابر فرسايش ارتفاع کمتري داشته وبيشتر به صورت تپه ماهور و كوههاي كم ارتفاع ظاهر شده اند كه نزولات جوي آن به مراتب كمتر بوده و در تغذيه آبهاي زير زميني هم نقش چنداني ندارند .
شيب توپوگرافي كل منطقه از جنوب شرقي به شمال غربي مي باشد كه اين مساله باعث ايجاد يك سري شبكه آبراهه هاي خشك و مسيلهاي سيلابي شده كه از قسمتهاي غربي ,جنوبي و شرقي به طرف مركز دشت بهاباد امتداد يافته و در منتهي اليه دشت در محل روستاي جعفر آباد كه بستر رودخانه بيش از ده متر از سطح زمين پايين ميباشد,آبهاي زيرزميني را زهكشي مينمايد و آب حاصل از زهكشي سفره آب زيرزميني در امتداد بستر رودخانه جاري شده و تحت عنوان رودخانه (شور بهاباد )پس از طي مسافتي طولاني به كوير ساغند ختم ميگردد.
 ارتفاعات
 از جمله ارتفاعات منطقه بهاباد ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
كوه دوروز جنگ:يا دروجه از جمله كوههاي رشته كوه ايران مركزي ميباشد كه در هفت كيلومتري جنوب غربي شهر بهاباد واقع شده و ارتفاع آن 2690متر ميباشد .
كوه موسي:از جمله كوههاي رشته كوه ايران مركزي ميباشد كه در 10 كيلومتري شمال (متمايل به شمال شرقي)شهر بهاباد واقع شده و ارتفاع آن 1600متر ميباشد .
كوه سرخ:اين كوه به صورت منفرد در 8كيلومتري شمال غربي شهر بهاباد واقع شده و ارتفاع آن 1774متر ميباشد .
كوه بنستان:اين كوه جزو رشته كوه ايران مركزي بوده و در 15 كيلومتري جنوب شهر بهاباد واقع شده و ارتفاع آن 2610متر ميباشد .
عوارض طبيعي و مصنوعي
منطقه بهاباد از نظر عوارض طبيعي و مصنوعي از مناطق مناسب استان يزد به شمار ميرود و حتي ميتواند تا منطقه شيطور و دشتهاي مرتفع اطراف تا نزديكيهاي بافق و بلاخره تا حدود كوير ساغند گسترش يابد .اين منطقه داراي نقاط كوهستاني است كه در عين محدوديت,به علت وجود  چشمه هاي كارستي بسيار فعال بوده و پر از باغات ميوه در پناهگاههاست كه در زمستان اغلب پوشيده از برف ميباشد.
 در نزديكي محل تداخل اين منطقه با بيابانهاي ساغند باتلاق نمكي كوچكي وجود دارد كه نقش زهكشي آب اضافي منطقه را از جنوب به شمال ايفا ميكند و سطح آب زير زميني شور آن از چند سانتي متري تا پنج متري متغير ميباشد كه با دور شدن از شوره زار در نزديكي آباديهاي اطراف,عمق آب شور به 5تا10متر ميباشد.در هر حال عمل زهكشي مساحت نسبتا وسيعي را تبديل به شوره زار نموده است.اينطور به نظر ميبرسد كه تخليه آب اضافي حوضه بهابادبه وسيله زهكشي بزرگتري كه به صورت مسيل خشك وطولاني تا كوير ساغند ادامه دارد انجام ميگيرد .
اطلاعات بيشتر

مهمترين كوههاي منطقه

>> اقليم

 آب و هوا

بخش بهاباد در منطقه كويري واقع شده و از نظر آب و هوا در ناحيه گرم و خشك با تابستانهاي بسيار گرم و خشك و زمستانهاي معتدل و يا سرد كم باران قرار گرفته است.
وزش باد همچون ساير قسمتهاي استان يزد در اين منطقه هم حائر اهميت است و بلعت وجود شنهاي روان وتپه هاي شني ولخت بودن دشتها و كوهستانهاباد بصورت طوفانهاي سهمگين شني ميوزد وسرعت ان تا 90 كيلومتر در ساعت هم مي رسد .
بخش اعظم بارندگي در زمستان رخ مي دهد وپس از ان با رندگيهاي بهاره و سپس پائيزوبارندگيهاي تا بستانه درمناطق پست صفرو در مناطق مرتفع هم بسيار ناچيزاست0ميزان بارندگي متوسط اين منطقه بين100تا350 ميليمتر در سال كه با توجه به ارتفاع متغير است نوسات درجه حرارت در زمستان وحتي شب و روز بسيار زياد است و درجه حرارت ان بين 45درجه سانتي گراد بالاي صفرو20درجه سانتي گراد زيرصفر نوسان دارد.ميانگين روزانه دما در سال بين 9/11 تا 7/20 درجه سانتي گرا د متغير ميباشد0
رطوبت نسبي ان هم بين 41 تا52 درصددر نوسان مباشد .

>> آب

منابع آب
 آبهاي سطحي
رود(شور) مهمترين رود منطقه ميباشد كه درحوضه آبريز دشت كويرجريان دارد و از كوههاي آسفيچ وبنستان سرچشمه مي گيرد و به دشت كويرمي ريزد0
سطح حوضه اين رود1650 كيلومتر مربع مساحت داشته و داراي يك ايستگاه هيدرومتري در ارتفاع1325 متري حوضه مباشد0
نوعي رودخانه درحوضه زهكشي اصلي ونوعي جريان آن فصلي بوده ومنبع تغذيه آن باران ، برف وچشمه سارها ميباشد وميانگين دبي سالانه آن85% متر مكعب بر ثانيه مباشد0
آبهاي زير زميني :
 دشت بهاباد در ميان دو سري ارتفاعات درامتداد شمال غرب و جنوب شرق قرار كرفته وسفره هاي آب زيرزميني قابل ملاحظه اي را در خود جاي داده است كه ازآن براي توسعه كشاورزي و دامداري ونيزتامين آب مشروب استفاده مي شود0

براساس امار سال1375 منابع زيرزميني به شرح زير است:
جدول شماره 3:منابع ابهاي زيرزميني بخش بهاباد سال1375

>> پوشش گياهي

پوشش گياهي  در هر منطقه تحت تاثير عواملي چند از قبيل نوع و ميزان گياه ،وضعيت زمين شناسي ،نوع خاك,شكل ظاهري زمين (پستي وبلندي )وبويژه آب وهواي قرار دارد .
بخش بهاباد از نظر پستي وبلندي به سه منطقه تقسيم ميشود :
1-مناطق دشتي وپستي
2-مناطق كوهپايه اي(دامنه ها )
3- مناطق كوهستاني
هر يك از اين مناطق با توجه به ميزان بارش و وضعيت خاك و ناهمواري داراي پوشش گياهي متفاوتي است .
جنلگهاي بخش بهاباد در قسمت جنوبي آن با وسعت 35 الي 40 هزار هكتار واقع شده
كه نوع پوشش آنها كم تا متوسط بصورت تنك ودرختچه و بوته زار ميباشدو بعلت تنك بودن بطور ميانگين 150 اصله درخت در هكتار وجود دارد از گونه هاي درختي آن بنه ،بادام و انجير و سر و كوهي ،ارس ،تاغ ،آتريپلكس و گونه هاي درختچهاي اشنان و اسكمبيل و گونه هاي گياهي چرخه و اسپند را متوان نام برد .

 مراتع بخش بهاباد عموما جزو مراتع ضعيف تا متوسط محسوب ميشوند و به دو دسته تقسيم ميشوند:
1-گياهان مرتعي كه شامل آن دسته از گياهان ميشوند كه به عنوان علوفه جهت تعليف و چراي دام و همچنين بعنوان پوشش محافظ خاك و جلوگيري از فرسايش مورد استفاده قرارمگيرند . اين گونه گياهان عمدتا در مناطق كوهپايهاي (دامنه ها) و بطور پراكنده و اندك در مناطق دشتي و كوهستاني نيز وجورد دارند كه شامل درمنه ،تاغ ،اسكمبيل ،طارم ،پدن ،چرخه ،عجوه،اشنان،رندوك،قلم،جفته،قره داغ ،انجيروحشي... 
 2-گياهان دارويي و صنعتي :كه جهت مصارف دارويي وصنعتي مورد استفاده قرار ميگيرند و تا كنون بيش از 80 گونه از آنهاگرديده است .اين گياهان عمدتا در مناطق كوهستاني ميرويند و از مهمترين آنها مي توان به گونه هاي زير اشاره كرد :
كلپوره , گون , شاتره ,‌قدومه , زرشك , بوماداران , زيره سياه , آنغوزه , بادام كوهي , سرو كوهي , آويشن , بنه
( پسته وحشي ) بادرنجبويه , رازيانه , كاكوتي , شيرين بيان , پونه , كليل الملك , گل زوفا , سياوش , ترنگبين , ريواس و اسفرزه .

پوشش گياهي منطقه

فلور منطقه بهاباد متجاوز از 2000 گونه از گياهان مي باشد كه اكثراَ آنها را گياهان دارويي و بازدانگان و قسمت ديگر آن را گياهان درختچه اي تشكيل مي دهند . همانگونه كه معمول مناطق خشك و بياباني است دو گروه بوته اي چوبي و درختچه ها و گياهان كوتاه عمر يك ساله از بيشترين تنوع برخوردارند . گياهان يك ساله كوتاه عمر قادرند به سرعت رشد نموده و در طي دوره كوتاه مرطوب و باراني چرخه حياتي خود را كامل نمايند و معمولاَ دوره طولاني خشكي را به صورت دانه سپري مي كنند .
درختچه ها و بوته هاي چوبي نيز قادرند با ايجاد شبكه ريشه اي وسيع و عميق از رطوبت اعماق خاك استفاده نموده و دوره خشكي را تحمل نمايند .
تنوع گونه اي به مجموعه گونه هاي مختلف از گياهان و جانوران و شكلهاي ديگر موجودات زنده كه در يك منطقه به سر مي برند اطلاق مي گردد .
در يك اكوسيستم هر چند تنوع گونه اي بيشتر باشد زنجيره هاي تغذيه اي طولاني تر و شبكه هاي حياتي پيچيده تر بوده و در نتيجه محيط پايدارتر و از شرايط خودگردان و خود تنظيمي بيشتري برخوردار مي باشد .  ( 7 )

بعضي از گونه هاي دارويي كه تا كنون در اين منطقه شناسايي شده عبارتند از :

شناسايي كامل گونه هاي گياهي منطقه
منطقه بهاباد از نظر پوشش گياهي منطقه غني مي باشد كه بالغ بر 200 گونه گياهي تا به حال شناسايي گرديده كه كار توسط منابع  طبيعي در كوهستانها و اطراف بهاباد صورت گرفته و به نظر مي رسد كه مناطقي را محيط زيست شناسايي كرده است كه تا به حال هيچ كارشناسي جهت بازديد يا نمونه برداري به آن منطقه نرفته است و گونه هاي غالبي بيشتر به چشم مي خورد عبارتند از :

>> حيات وحش

شناسايي كامل گونه هاي جانوري
اين منطقه چون از لحاظ آب و هوايي نسبتاَ‌خوب مي باشد و زيستگاه مناسبي براي پستانداراني از قبيل قوچ و ميش , كل و بز , جبير , يوز , پلنگ , كاراكل , گرگ , خرگوش , انواع روباه , شغال , كفتار , گربه وحشي , انواع موشهاي صحرائي , تشي و غيره مي باشد . همچنين زيستگاه مناسبي براي پرندگان  كميابي نظير هوبره , انواع عقابها , زاغ بور , كبك , تيهو , باقرقره , زاغي , شاهين , قرقي , دليجه , سارگپه , بلبل خرما , سنگ چشم , انواع چكاوك , چلچله و غيره مي باشد . تمامي حيوانات فوق يا ديده شده اند و يا رد آنها مشاهده گرديده  است . لازم به ذكر است كه اين منطقه با توجه به گستردگي مكان مناسبي براي جمع آوري  انواع حيوانات مي باشد كه اين امر مستلزم نيروي زيادتر و امكانات بيشتر مي باشد . اميد كه در آينده نزديك بشود از اين مكان به عنوان ذخيره گاه زيست كره و محلي كه بتوان روي آن مانور داد و يك تفرجگاه بسيار مطلوب جهت استفاده از توريستهاي داخلي و خارجي استفاده كرد .
پستانداران
پستانداران منطقه بهاباد تقريباَ از گونه هاي استثنايي و به ندرت در ساير گستره هاي طبيعي يافت مي شود. پستانداران منطقه از تنوع قابل توجهي برخوردارند. تپه ماهورهاي منطقه و ارتفاعات قابل دسترسي آن زيستگاه مناسبي براي قوچ و ميش مي باشد . كوههاي صخره اي و غير قابل دسترسي اين منطقه كل و بز را در خود پناه داده اند. كاراكال, يوز, جبير, كفتار, پلنگ, گرگ, انواع روباه, تشي, خرگوش, شغال از ديگر گونه هاي عمده منطقه به شمار مي روند كه به وفور در منطقه ديده مي شوند.
پرندگان
پرندگان منطقه اساساَ از پرندگان درخت زي و بوته زي تشكيل شده اند كه معمولاَ جزء سبكبالان محسوب مي شوند ولي در عين حال تعدادي از پرندگان شكارگر مانند دليجه, انواع عقاب, انواع سارگپه, شاه باز, بالابان, شاهين , بحري و پرندگان قابل شكار نظير كبك , تيهو , بلدرچين , هوبره , انواع چاخ لق , دودوك , خروس كولي ، انواع سليم ها، بلبل خرما، انواع چلچله، انواع چكاوك، انواع داركوب، هدهد، سبزقبا، زنبورخوارها، پرستو، جغد، شاه بوف، زاغ بور، قمري خانگي، يا كريم، فاخته، كبوتر چاهي، باقرقره  و در فصل مهاجرت انواع پرندگان آبزي، انواع آبچليكها، چنگر، انواع اردكها و خوتكا ، سرسبز، تنجه، غاز، فلامينگو، حواصيل، بوتيمار اگرت و غيره به چشم مي خورند.
كبك، تيهو، هوبره، زاغ بور، فاخته، كبوتر چاهي، انواع چكاوك و انواع پرندگان شكارگر به طور دائمي در منطقه سكونت دارند.