|
>>
تاريخچه شكل گيري
تفكر تحول و توسعه منطقه بهاباد
از سال 58 و به
دنبال فرمان حضرت امام (ره) به منظور برنامه ريزي در
نحوه صحيح تخصيص منابع، مباحث عدم بهره وري
از نهادهاي توليد در بخش هاي مختلف اقتصادي در زمان
استانداري آقاي قندهاري در يزد مطرح پس از عميق شدن
به ساير بخش ها نيز اين طرز فكر تعميم يافت. عليهذا
در همان وقت كه استان با كمبودهاي زير بنائي توسعه
مواجه بود كاملاً توجه مديريت استان به تلفيق نرم
افزارهاي متناسب با سخت افزارهايي كه بر اثر اجراي
طرح هاي عمراني انجام ايجاد شده مطرح گرديد. متعاقب
آن مسافرتهاي گروهي متخصصان و مسئولين بخش هاي استان
در نقاط مختلف به عمل آمد و در اكثر اين بازديدها
اين موضوع قوت بيشتري ميگرفت. در همان زمان ارتباط
تفكر توسعه بين مجريان استان در نفاط مختلف دانشگاهي
در استان حضور به هم رسانيده و همايش هايي به عمل
آمد. به طوريكه بازتاب اين گردهمايي ها منجر به تهيه
گزارش جامع مكانيسم تهيه و تدوين طرح جامع منابع
طبيعي استان شد و در همين زمينه قرار دادي با اساتيد
دانشگاه هاي كشور (دانشكده كشاورزي كرج، شهيد چمران
و...) منعقد و اولين گزارش اين طرح تحت عنوان
«مطالعات جامع سيماي طبيعي استان يزد» توسط آقاي
دكتر قباديان با همكاري كارشناسان وتهيه گرديد. در
نتيجه اين حركت منجر به تأسيس آزمايشگاه آب و خاك در
استان شد. در اين چهار چوب نظري كه بعداً نيز در
گزارش هاي سازمان برنامه و بودجه استان نيز در قالب
چهارچوب نظري توسعه بيان گرديد توصيه هايي در رابطه
با افزايش بهره وري و ايجاد اشتغال در قالب شاخصهاي
كلان اقتصادي استان مطرح شد. هم زمان با اجراي حركت
هاي توسعه، دشمن بعثي با حمله خود به ايران اسلامي
گاهگاهي مطرح مي شد ولي به صورت يك حركت تداومي
اجراء نگرديد.
با پايان گرفتن دفاع
مقدس و شروع برنامه اول توسعه اقتصادي، اجتماعي،
فرهنگي نظر مسئولين استان متوجه تأمين اشتغال و
استفاده بهينه از منابع خدادادي استان در نقاط شهري
و روستايي گرديد. (استان يزد با توجه به اينكه از
نقطه نظر مكاني در نقطه مركزي ايران قرار دارد. از
نقطه نظر فيزيكي متحمل خسارت جنگ نگرديد و بعد از
انقلاب اسلامي تا پايان جنگ تحميلي طرح هاي عمراني
در بخش هاي مختلف اجرا گرديد) با توجه به اينكه
استان عليرغم بدست آوردن موفقيت هاي عمراني در بخش
هاي مختلف توسعه، مشكل اشتغال حوانان آماده به كار
را به خصوص در مناطق دور افتاده و محروم در افق ميان
مدت را كاملاً حس مي نمود و با علم به اينكه با
استفاده از روش هاي پيشنهادي اميد ايجاد گشايش در
اين زمينه مي رفت، قراردادي در قالب تحقيقات كاربردي
با همكاري سازمان برنامه و بودجه استان و در قالب
مديريت معاونت محترم عمراني استانداري به عنوان
مسئول برنامه ريزي مناطق محروم منعقد گرديد و مقرر
شد اين پروژه در يكي از نقاط استان كه در
نامساعدترين شرايط اجتماعي، طبيعي و جغرافيايي قرار
داشت به مورد اجرا گذاشت شود. در همين شرايط قابل
ذكر است كه اين منطقه در حوزه اقتصادي و طبيعي
بزرگترين معادن سنگ آهن كشور (معدن چادرملو) قرار
دارد كه در قالب طرح بهره برداري از اين معادن تأمين
آب مورد نياز در زمان بهره برداري طرح از اين دشت
(دشت بهاباد) تأمين خواهد شد (قبلاً از طريق
مطالعاتي كه توسط كارشناسان روسي انجام گرفته، چاه
هاي ايزومتري در نقاط مختلف دشت حفاري و پلمپ گرديده
بود).
از طرف ديگر مشكلات
ناشي از تغييرات تقسيمات مرزبندي كشوري و واگذاري
قسمتي از بخش بهاباد از شهرستان بافق به شهرستان
اردكان در محدوده داخلي استان زمينه هاي نامساعد
اجتماعي را تشديد نمود، بطوريكه منجر به مداخله
نيروهاي انتظامي در منطقه گرديد كه خوشبختانه با
تدبير مديريت استان، موضوع حد نگرديد و به نحو
مسالمت آميز پايان يافت.
مديريت معادن كشور
نيز به اين نكته واقف گرديد كه بهره برداري سالانه
5/4 ميليون متر مكعب از آب اين دشت (از بهاباد براي
معدني كه به شهرستان اردكان واگذار گرديده) در گرو
حل مشكلات طبيعي- اقتصادي-اجتماعي منطقه بهاباد
خواهد بود. مجموعه اين عوامل و احساس خطر مديريت
استان و مسئولين ملي (وزارت معادن و فلزات) از
مشكلات بهره برداري طرح استخراج معادن سنگ آهن باعث
تسريع در احراي طرح مطالعات كاربردي منطقه بهاباد
گرديد و به سرعت با توجه به موارد فوق مشاور با
همكاري استانداري و سازمان برنامه و بودجه، مركزي را
تحت عنوان «دفتر فني تحول و توسعه بهاباد» تأسيس و
ساختمان مهمانسراي شهرداري به اين دفتر واگذار
گرديد.
>>
نحوه اجراي طرح
از ابتداي حركت در
چهارچوب هدف طراحي متدها، «يعني برنامه ريزي با
مشاركت مردم» لزوم تشكيل و آموزش كارشناسان و مديران
محلي در سطوح مختلف احساس گرديد. آموزش و ترويج در
سطوح مختلف تشخيص داده شد، متعاقب آن جلسات بحث و
گفتگو به صورت گروهي و در برخي موارد به صورت
اجتماعات در دفتر توسعه و مسجد جامع محل، تشكيل
گرديد و اهداف، برنامه كار، خط مشي ها، طرح ها و
پروژه ها، روش حصول به اهداف و تهيه و تدوين پروژه و
اجراي آنها توسط خود مردم مطرح گرديد و در شروع حركت
سعي گرديد زبان مشترك بين كارشناسي و توده مردم
بوجود آيد، به طوريكه مردم كارشناسان را از خود
بدانند و مقاومت آنها در برابر تحول به حداقل كاهش
يابد.
همانطوريكه ذكر
گرديد برنامه ريزي با مردم بدون جلب مشاركت آنها و
تقويت دانش ممكن نيست عليهذا در شروع حركت كانون ها
ي آموزشي در بخش هاي مختلف با شركت كارشناسان محلي و
كشوري و مردم محل در رده هاي مختلف تشكيل گرديد و
پرسشنامه هايي در اين راستا تهيه و تكميل گرديد و پس
از اسخراج بر حسب علاقمندي آنها تشكل هاي گروهي در
قالب مديريت توسعه شكل گرفت و محوريت كليه اين
كانونها در حول محور اصلي بخش منابع طبيعي سازماندهي
گريد. چون مطالعات كاربردي نياز به تمرين هاي موردي
قبل از اجرا دارد، كانون هاي توسعه مخصوصاً كانون
توسعه بخش منابع طبيعي در قالب پروژه هاي آبخيزداري
كه قبلاً توسط مشاور و كارشناسان محلي تهيه شده بود.
در اسفند ماه 1373 از طريق بسيج كانون ها جهت كاشت
بوته هاي هم سازگار با منطقه، به مورد اجرا گذاشته
شد. آنچه مشاور و مديريت طرح را تشويق به ادامه اين
حركت نمود، استقبال و شور شوقي بود كه مردم محل در
گروه هاي مختلف از خود موقع كاشت اين بوته ها نشان
دادند و در آن گروه افرادي بودند كه قبلاً به علت
مسائل ناشي از محيط اجتماعي محل با هم تضادهاي
اجتماعي داشتند. اين حركت عليرغم بعد اقتصادي-
تضادهاي گروهي را در اين جامعه به حداقل رسانيده و
باعث تقويت همسازي در بين گروه هاي اجتماعي گرديد و
اين پيامي بود كه قبلاً در اهداف طرح پيش بيني نشده
بود.
بحثي كه بيشتر از
اول مطرح بود يك سري استعدادهاي بالقوه طبيعي منطقه
بود كه در همه جا اشاره مي شود و بايد بالفعل شود
نكته جالب ديگر استعدادهاي انساني بود كه اگر روي
آنها كار شود مي توان حاكثر استفاده را از بخش
استعدادهاي طبيعي كرد.
در اين راستا دفتر
فني به عنوان شكوفا كردن استعدادهاي فني اجتماع
اقدام به تأسيس «صندوق همپبمانان» و رشد گسترش آن در
اجتماع نمود. صندوق همپيمانان كاري فرهنگي و زمان بر
است.
هر يك از اهالي كه
بخواهند عضو صندوق شوند مي بايست همكاري متقابل با
هم داشته باشند. اين همكاري در تمام زمينه ها اعم از
خدمات، بازرگاني، كشاورزي، و غيره است. در دفتر اين
صندوق فرم هايي به افرد داده مي شود كه در آن ميزان
و نوع خدماتي كه مي توانند ارائه دهند يا نياز دارند
مشخص مي نمايند.
فرم ديگري وجود دارد
كه ميزان بدهي و طلب اشخاصي كه در فعاليت هاي مختلف
انجام گرفته مشخص ميشود.
سيستم محاسبه خدمات
افراد بر اساس پول جاري نيست، بلكه اساس آن واحد
محاسبه اي به نام «حسنه» است. هر حسنه برابر با يك
ساعت كار نيروي كار ساده است و مبناي تهيه كارهاي
اشخاص براي محاسبه مي گردد. اين واحد محاسبه در تمام
زمينه هاي اعم از كشاورز مثل ساعات استفاده از خدمات
تراكتور اشخاص يا فرهنگي مثل ساعات استفاده از خدمات
تراكتور اشخاص با فرهنگي مثل عضويت در كتابخانه و
غيره مورد كاربرد دارد.
بنابراين افرادي كه
مي خواهند وارد اين بحث شوند اول بايد خوب توجه
شوند. اين بخش به طورجداگانه همه بخشها را تحت پوشش
گرفته و سرويس مي دهد.
با حركت هاي توسعه
اي مخصوصاً در بخش هاي منابع طبيعي و اجراي پروژه
هاي آبخيزداري و ساماندهي و بهسازي منابع طبيعي
منطقه مي توان تنگناهاي توسعه كشاورزي سنتي منطقه را
بر طرف ساخته و آب مورد نياز توسعه بخش معدني را نيز
تأمين نمايد، بطوريكه بعد از گذشت بيش از يك سال
مشكل هاي اجتماعي منطقه از بين رفته و روحيه مشاركت
بين مديريت معدن، مسؤلين استان و مردم منطقه در
راستاي نيل به اهداف توسعه پايدار شكل گرفته است.
كانون هاي توسعه و
مشاركت متعاقب سازماندهي كانون هاي توسعه از طريق
مشاركت، ساختار و مكانيسم و روش اجرايي طرح تدوين و
در موقع تنظيم اين روش ها، بحث توسعه درون زا نيز به
عنوان اهداف اصلي طرح مطرح شد، بطوريكه هر چه اين
حركت به جلو مي رفت هدف توسعه درون زا در چهارچوب
توسعه پايدار منطقه اي پر رنگ تر و نهادينه مي گرديد
و چون توسعه بدون تأمين منابع مالي آن غير ممكن است
و توسعه پايدار و درون زا بايستي متكي به منابع
داخلي حوزه جغرافيايي مورد عمل باشد طراحي روش شناخت
منابع و نهاده ها در بخش هاي مختلف تفضيلي ترگرديد.
از طرف ديگر ايدئولوژي توسعه درون زا در گرو شناخت
هويت هايي ملي- اسلامي است. عليهذا مشاور با همكاري
مردم منطقه در چهارچوب كانون هاي مورد بحث سوابق
فرهنگي- اجتماعي- اقتصادي و مبادلاتي را كاملاً
شناسايي كرده و روش مبادلات تحاتري كه در فرهنگ
جامعه در گذشته چايگاه خاصي داشت از ديد طراحان از
اولويت خاصي برخوردار گرديد.
در حال حاضر مي توان
گفت روش هاي اجرايي طرح توسعه جامعه درون زا و
پايدار تا حدودي شناخته شده و الگوها و مدل هاي آن
مراحل آزمايشي خود را طي مي نمايد تا در آينده اي
نزديك مجموعه آنها و مدل هاي آزمايش شده در قالب
سيستم هاي فرعي خود در چهارچوب نرم افزارهايي قابل
انتقال به مناطق ديگر خواهد بود.
<<
صفحه بعد
صفحه قبل
>>
|
